FOODTOPIA: Voedsel innovaties geven hoop

FOODTOPIA

Januari 2016 – FOODTOPIA is een kleine, maar uitgebreide tentoonstelling die Tinker maakte, samen met landbouw- en voedseldeskundige Louise O. FrescoDe tentoonstelling gaat over wat er met de productie van ons voedsel aan de hand is: de wereldvoedselproblematiek. Gaston, Hermen, Damaira en Mic bezochten de tentoonstelling in het Boerhaave Museum in Leiden.

Misleidend: overvloed

 

Omdat de supermarkten meer dan ooit uitpuilen met versproducten en we nog nooit zo’n overvloed hebben gehad, lijkt de voedselproblematiek voor ons in het Westen misschien een grote ver-van-mijn-bed-show. We kunnen immers meer eten dan ooit. Dus wat is er dan aan de hand?

Misschien is het nu over de wereldvoedselcrisis hebben, zoiets als twintig jaar geleden de klimaatcrisis ter sprake brengen. Tegen klippen op. En juist dit doen Tinker en O. Fresco in FOODTOPIA geweldig.

Verhaal in cijfers

 

2050

In duidelijke grafieken, aansprekende illustraties en losstaande feitjes krijg je al snel het hele verhaal:

– Nederland is de tweede exporteur in de wereld van landbouwproducten
– Nederland is ook een van de grootste importeurs aan voedsel in de wereld

De vraag “Wat klopt hier niet?” wordt niet eens gesteld. FOODTOPIA laat het aan de bezoeker over om verbanden te leggen en conclusies te trekken.

– Pas sinds de jaren 50 is vlees in Nederland op het dagelijkse menu gekomen
– In 1960 was de consumptie van vlees voor de gemiddelde Nederlander (inclusief baby’s en vegetariërs) 40 kilo per jaar
– Inmiddels zitten we met zijn allen op de 86 kilo vlees per jaar
– Nederlanders eten nu drieënhalf keer zoveel kaas als in 1960
– Voor de Nederlandse consumptie van zuivel en vlees is bijna twee keer zoveel oppervlakte nodig als voor de consumptie van plantaardige producten
– Om alle Nederlanders te voeden is een oppervlakte van 3 x Nederland nodig
– 1/3e van het voedsel in Nederland wordt uiteindelijk verspild

Varkentje

Houdbaarheid overschreden

 

Al na de eerste zaal kan je er niet omheen: onze manier van consumeren is niet houdbaar voor de toekomst. Duidelijk zichtbaar wordt hier ook dat de wereldvoedselproblematiek, net als de klimaatcrisis, vooral een sociaal economische crisis is, die vooral in onze rijke westerse wereld gecreëerd wordt, en in armere landen wordt gevoeld: want waarom mogen wij zoveel eten (en zoveel verspillen) terwijl we slechts een schampere 11% van ons inkomen aan voedsel uitgeven? Terwijl men in derde wereld landen 60% van het inkomen kwijt is aan een maaltijd die nauwelijks een beetje van de honger stilt?

Het zijn vragen die je in FOODTOPIA niet zult tegenkomen, maar waar je wel mee naar huis gaat. En dat doen ze goed.

Zeesla

Goed nieuws

 

Tussen de beangstigende feiten door, staat gelukkig ook goed nieuws te lezen:

– Ruim één op de drie Nederlanders kiest ervoor om niet elke dag vlees te eten
– Er is al een algenbloem op de markt die het eigeel kan vervangen in sauzen en koekjes
– Ons menu in groetensoorten is tussen 1957 en 1990 verdubbeld
– Het voedsel van vandaag de dag is (in Nederland) veiliger dan ooit

Oud probleem

 

Na dit mooie overzicht van luchtig gepresenteerde feiten, hobbelt de tentoonstelling vrolijk door. Wat is er allemaal al bedacht om de wereldvoedselproblematiek te tackelen? Wist je dat schoolkinderen het in de jaren 50 van de vorige eeuw al over de wereldvoedselproblematiek hadden?

De geschiedenis van voedselinnovaties wordt snel samengevat. Van de opkomst van margarine tot voedseladditieven, conserven en de eerste Groene Revolutie. Vooral omdat die Groene Revolutie misschien wel meer problemen gecreëerd heeft, dan heeft opgelost, is het interessantste gedeelte van FOODTOPIA de blik die het op de toekomst werpt.

Hydroplantage in de ruimte

Oplossingen zat

 

Volgens wetenschappers aan de Universiteit van Wageningen is er slechts een wateroppervlakte ter grootte van Portugal nodig om de hele wereld van voldoende hoogwaardige eiwitten te voorzien. Mits we het aandurven om wat meer zeewier, algen en misschien zelfs eendenkroos te gaan eten…
– Een enorme bron van eiwitten voor de toekomst zullen insecten zijn. Gevangen in een lolly zien ze er natuurlijk wat griezeliger uit dan persé nodig… De sprinkhaan is in elk geval een delicatesse in veel culturen. Hij heeft niet voor niets de mooie bijnaam “Garnaal van de hemel” meegekregen. Toch eens proberen dan maar?
– Het idee van de ge3Dprintte maaltijd, vonden we trouwens net zo aantrekkelijk als genetisch gemodificeerde landbouw en de kweekburger. (Dan liever iets natuurlijks uit eigen balkon, achtertuin of uit de windowfarm…)
– Zowel ESA als NASA zijn inmiddels begonnen met projecten voor landbouw in de ruimte. Een soort hydrocultuur zonder zwaartekracht. Uit de film die in FOODTOPIA wordt vertoond, blijkt dat deze voedselproductie vooral psychologisch ontzettend goed werkt bij astronauten.

Eerst nog even die gewoontes…

 

Hoe diep ons consumptiepatroon inmiddels in onze genen verankerd zit, blijkt voor onszelf eigenlijk vooral als we na afloop van de tentoonstelling zo’n trek hebben gekregen, dat we bij de eerste eetgelegenheid die we tegenkomen, een gezellig Indiaas restaurant, onnadenkend een enorme rijsttafel bestellen, waardoor we een half uur later met een flink schuldgevoel enorme schalen heerlijk gekruid vlees naar binnen zitten te smikkelen, totdat we echt niet meer kunnen en dan is het eten nog steeds niet op…

Insecten lolly

Dat we bij onszelf moeten beginnen, is duidelijk. En dat een tentoonstelling als FOODTOPIA enorm kan helpen met de bewustwording, ook. Een paar dingen mistten we trouwens wel in de tentoonstelling. Het effect van de biodynamische landbouw bijvoorbeeld. Of het hele idee stadslandbouw… En natuurlijk de windowfarm! Waar was die?

____________________________________________________________________________  Terug